Kosmetyk to nie lek: co wolno napisać o Fleboxin, a czego nie

Definicja: skóra, nie organizm

Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 definiuje produkt kosmetyczny jako substancję lub mieszaninę przeznaczoną do kontaktu z zewnętrznymi częściami ciała w celu ich czyszczenia, perfumowania, zmiany wyglądu, ochrony, utrzymania w dobrej kondycji lub korygowania zapachu. Żel do skóry nóg mieści się w tej definicji — dopóki mówi o skórze. Z chwilą, gdy obiecuje wpływ na naczynia krwionośne, obrzęki czy „ciężkie nogi", opisuje działanie, które definicja kosmetyku wyklucza; w Polsce takie deklaracje mogą przesunąć produkt w stronę produktu leczniczego (Prawo farmaceutyczne) lub wyrobu medycznego.

Sześć kryteriów z rozporządzenia 655/2013

Rozporządzenie (UE) nr 655/2013 ustanawia wspólne kryteria dla twierdzeń o kosmetykach: zgodność z prawem, prawdziwość, poparcie dowodami, uczciwość, rzetelność i umożliwienie świadomego wyboru. Dwa z nich mają szczególne znaczenie dla Fleboxin: prawdziwość — nie wolno przypisywać produktowi cech, których nie ma; i uczciwość — nie wolno przypisywać gotowemu produktowi właściwości jego składnika, jeśli produkt ich nie ma. Ekstrakt z kwiatu kasztanowca ma w bazie CosIng funkcję „skin conditioning" (kondycjonowanie skóry). To wszystko, co o nim wiadomo z listy INCI.

INCI i CosIng — skąd wiemy, co robi składnik

Lista INCI to międzynarodowe nazewnictwo składników kosmetycznych, obowiązkowe na opakowaniu (art. 19 rozp. 1223/2009): składniki w stężeniu powyżej 1 % w kolejności malejącej, poniżej 1 % w dowolnej. CosIng — baza Komisji Europejskiej — przypisuje każdemu składnikowi funkcje. Dla dziesięciu pozycji Fleboxin są to: rozpuszczalniki (Aqua, Alcohol Denat.), regulacja lepkości (Carbomer), regulacja pH (Triethanolamine), odświeżanie i maskowanie zapachu (Menthol), kondycjonowanie skóry (trzy ekstrakty roślinne, Ethylhexylglycerin) i konserwacja (Phenoxyethanol). Nic w tej liście nie mówi o naczyniach.

Co wolno napisać o Fleboxin

• że to żel na bazie wody i alkoholu, lekki, z mentolem — i że mentol daje odczucie chłodu (funkcja „refreshing" w CosIng, potwierdzona odczuciem na skórze);
• że zawiera ekstrakty z kwiatu kasztanowca, liścia babki i liścia miłorzębu — jako składniki kondycjonujące skórę;
• że ma 200 ml, dziesięć pozycji INCI i określoną cenę;
• co piszą kupujący — z liczbą ocen, rozkładem i datą, bez zdań o dolegliwościach.

Czego napisać nie wolno

• „na żylaki", „wzmacnia naczynia", „zmniejsza obrzęki", „na ciężkie nogi" — twierdzenia lecznicze lub fizjologiczne poza definicją kosmetyku;
• „escyna", „nasiona kasztanowca" — składników, których nie ma w INCI (jest kwiat);
• „przebadany dermatologicznie", „hipoalergiczny" — bez dokumentu z badań;
• „lekarze polecają", „nr 1 w aptekach" — bez dowodu, a przy tym wbrew warunkom sieci sprzedaży.

A napis „gel for veins" na tubie?

To określenie producenta na opakowaniu. Nie usuwamy go ze zdjęć i nie rozmywamy — ale nie powtarzamy go jako własnego twierdzenia i nie budujemy na nim opisu. Za zgodność oznakowania z prawem odpowiada osoba odpowiedzialna wskazana na opakowaniu (art. 4 rozp. 1223/2009), która ma też obowiązek oceny bezpieczeństwa i zgłoszenia produktu do portalu CPNP (art. 13).

Nadzór w Polsce

Ustawa z 4 października 2018 r. o produktach kosmetycznych powierza nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Inspekcji Handlowej; reklamą wprowadzającą w błąd zajmuje się Prezes UOKiK. Twierdzenia o działaniu leczniczym mogą też ściągnąć uwagę Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego.

Jak czytać reklamę żelu „do nóg"

1. Znajdź INCI. Brak listy = brak podstaw do oceny.
2. Sprawdź, czy opis mówi o skórze i odczuciach (kosmetyk), czy o naczyniach i chorobach (już nie kosmetyk).
3. Porównaj składniki z opisu z listą INCI — „escyna" bez nasion kasztanowca na liście to sygnał ostrzegawczy.
4. Opinie licz tylko tam, gdzie platforma potwierdza zakup, i patrz na rozkład, nie na samą średnią.

Tekst informacyjny, nie porada prawna ani medyczna; nie zastępuje lektury opakowania.